[TheYapilcanS]

BİLEŞİK FORMÜLLERİNİN BULUNMASI

Bileşik formülleri basit formül ve molekül formülü olmak üzere iki türlüdür:

1. Basit (Ampirik) Formül

• Basit formül, bir bileşikteki elementlerin türünü ve atom sayılarının oranını gösterir.
• CH₂, CH₂O, NO₂ .....gibi
• Basit formül bulmak için:

Bir bileşikteki elementlerin kütlece yüzde bileşimi (ya da sabit kütle oranı) ile elementlerin atom kütlelerini (ya da atom kütleleri arasındaki oranı) bilmek yeterlidir.

Örn; X ve Y’den oluşan bir bileşikte sabit kütle oranı 7 ise, bileşiğin basit

3

formülü nedir? (X=14, Y=12)

Atom sayılarını bulmak için verilen element kütleleri atom kütlelerine bölünür.

n_x = 7 = 0,5 n_y = 3 = 0,25

1. 12

değerleri yerlerine yazıldığında X_0,5 Y_0,25 bulunur.Bu bileşikte katsayılar 0,25’e bölünerek kısaltılır ve basit formül X₂Y bulunur.

1. Molekül Formülü

• Bir bileşikteki elementlerin türünü ve atom sayılarını gösterir.Basit formülün uygun katsayısı ile genişletilmesiyle bulunur.

C₂H₆O₂, C₆H₁₂O₆.... gibi.

• Molekül formülünü bulmak için

1. Yanma Tepkimelerinde:

• Ürünlerin mol sayıları
• Yanan maddenin ve O₂’nin mol sayıları

nicelikleri bilinmelidir.Böylece tepkime eşitlenerek 1 mol bileşikteki elementlerin atom sayıları bulunur.

1. Kütlece Bileşim Verilen Örneklerde:

• Elementlerin kütlece yüzde bileşimi (sabit kütle oranı)
• Elementlerin atom kütleleri
• Bileşiğin mol kütlesi (ya da örneğin özkütle gibi bileşiğin mol kütlesinin bulunmasını sağlayan veriler)

nicelikleri bilinmelidir.

Bileşiğin mol kütlesi biliniyorsa 1 mol bileşikteki elementlerin atom sayıları da bulunur.

Örn; C_XH_YO₂ bileşiğinin 0,2 molü 1 mol O₂ ile tam yanarak 0,8 mol CO₂ ile 0,8 mol H₂O oluşturuyor.Bu organik bileşiğin molekül formülü nedir?

Tepkime ile ilgili verilerden yararlanarak 1 mol C_XH_YO₂ ‘nin yanma tepkimesindeki katsayılar bulunur.

0,2 mol 1 mol 0,8mol 0,8 mol

C_XH_YO_Z + .........O₂ ® .........CO₂ +..........H₂O

1 mol 5 mol 4 mol 4 mol

1 mol C_XH_YO_Z için denkleşmiş haldeki yanma tepkimesi şöyledir:

1 C_XH_YO_Z + 5O₂ ® 4CO₂ + 4H₂O

Atom sayıları eşitlendiğinde x = 4, y = 8, oksijen sayıları eşitlendiğinde

Z + 10 = 8 + 4’den z = 2 bulunur.

Bu değerler 1 mol bileşikteki atomların katsayıları olduğundan molekül formülü C₄H₈O₂ olur.